Zagraniczny kontrahent nie zapłacił faktury, a kolejne wezwania do zapłaty pozostają bez odpowiedzi? Jeżeli dłużnik prowadzi działalność w innym państwie Unii Europejskiej, wierzyciel może skorzystać z uproszczonej procedury sądowej. Europejski nakaz zapłaty pozwala dochodzić wymagalnych należności pieniężnych w sprawach transgranicznych, bez konieczności prowadzenia od początku pełnego procesu cywilnego. Jak uzyskać taki nakaz, ile kosztuje postępowanie i co zrobić, gdy dłużnik wniesie sprzeciw?
Czym jest europejski nakaz zapłaty i kiedy można go uzyskać?
Europejski nakaz zapłaty (ENZ) to instrument prawny, który ułatwia dochodzenie roszczeń pieniężnych między stronami z różnych państw Unii Europejskiej. Podstawę prawną stanowi rozporządzenie (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady.
Procedura obejmuje sprawy cywilne i handlowe o charakterze transgranicznym. Przynajmniej jedna ze stron musi mieć miejsce zamieszkania lub siedzibę w innym państwie członkowskim niż państwo sądu rozpoznającego sprawę. Przykładem jest dochodzenie przez polską firmę zapłaty za towar dostarczony niemieckiemu odbiorcy.
Europejski nakaz zapłaty można uzyskać, gdy roszczenie:
- ma charakter pieniężny,
- dotyczy określonej kwoty,
- jest wymagalne w chwili wniesienia pozwu,
- mieści się w zakresie spraw cywilnych lub handlowych objętych rozporządzeniem.
W przeciwieństwie do europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń procedura ENZ nie przewiduje górnego limitu dochodzonej kwoty.
Regulacje obowiązują w państwach UE z wyjątkiem Danii. Nie można więc wykorzystać tej procedury do dochodzenia należności od duńskiej firmy przed duńskim sądem.
W którym sądzie należy złożyć pozew o europejski nakaz zapłaty?
Sam fakt, że wierzyciel prowadzi działalność w Polsce, nie oznacza, że może automatycznie skierować pozew do polskiego sądu.
Właściwość sądu ustala się według przepisów o jurysdykcji międzynarodowej. Zasadniczo powództwo przeciwko przedsiębiorcy wnosi się przed sąd państwa jego siedziby. W sprawach dotyczących umów mogą jednak obowiązywać inne zasady, związane między innymi z miejscem wykonania zobowiązania lub ważną umową stron dotyczącą wyboru sądu.
Przed złożeniem formularza trzeba zatem sprawdzić treść umowy, miejsce wykonania świadczenia oraz siedzibę dłużnika. Pozwala to uniknąć skierowania pozwu do niewłaściwego sądu.
Europejski nakaz zapłaty – jak wypełnić i złożyć formularz A?
Postępowanie rozpoczyna się od złożenia pozwu na standardowym formularzu A. Dokument można pobrać z Europejskiego portalu e-Sprawiedliwość.
Formularz wymaga wskazania danych wierzyciela i dłużnika, dochodzonej kwoty, podstawy roszczenia oraz okoliczności uzasadniających właściwość sądu. Jeżeli przedsiębiorca żąda również odsetek, powinien określić ich wysokość, stawkę i okres naliczania.
W pozwie należy opisać dowody potwierdzające istnienie należności. Mogą to być umowa handlowa, faktura, zamówienie, potwierdzenie dostawy lub korespondencja z kontrahentem. Rozporządzenie wymaga opisu dowodów, ale co do zasady nie nakazuje załączania ich do formularza A.
Pozew można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej, jeżeli sąd danego państwa dopuszcza taki sposób komunikacji. Dokument należy sporządzić w języku akceptowanym przez właściwy sąd. Przed polskim sądem będzie to język polski, natomiast w postępowaniu zagranicznym trzeba sprawdzić miejscowe wymagania.
Na etapie składania pozwu przepisy unijne nie wymagają obowiązkowego udziału adwokata ani radcy prawnego.
Ile kosztuje uzyskanie europejskiego nakazu zapłaty?
Wysokość opłaty sądowej zależy od państwa, w którym wierzyciel wnosi pozew. Jeżeli sprawę rozpoznaje polski sąd, opłaty określa ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Dla roszczeń o wartości do 20 000 zł obowiązują następujące stawki:
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata |
|---|---|
| Do 500 zł | 30 zł |
| Powyżej 500 zł do 1500 zł | 100 zł |
| Powyżej 1500 zł do 4000 zł | 200 zł |
| Powyżej 4000 zł do 7500 zł | 400 zł |
| Powyżej 7500 zł do 10 000 zł | 500 zł |
| Powyżej 10 000 zł do 15 000 zł | 750 zł |
| Powyżej 15 000 zł do 20 000 zł | 1000 |
Przy roszczeniach przekraczających 20 000 zł opłata wynosi 5% wartości przedmiotu sporu, jednak nie więcej niż 100 000 zł.
Przedsiębiorca powinien uwzględnić także ewentualne koszty tłumaczeń, pomocy prawnej oraz późniejszych działań egzekucyjnych. Ich wysokość zależy od przebiegu sprawy i państwa, w którym dłużnik posiada majątek.
Ile trwa postępowanie i co się dzieje po wydaniu nakazu?
Jeżeli pozew spełnia wymagania formalne, sąd powinien wydać europejski nakaz zapłaty możliwie szybko, zasadniczo w ciągu 30 dni od wniesienia pozwu. Termin ten nie obejmuje czasu potrzebnego wierzycielowi na poprawienie lub uzupełnienie dokumentów. W rzeczywistości postępowanie może trwać dłużej.
Następnie sąd doręcza nakaz dłużnikowi, który ma 30 dni od doręczenia na wniesienie sprzeciwu.
Jeżeli pozwany nie złoży sprzeciwu w terminie, sąd stwierdza wykonalność nakazu. Wierzyciel może wtedy skierować sprawę do egzekucji w odpowiednim państwie członkowskim bez konieczności uzyskiwania odrębnego stwierdzenia wykonalności w tym państwie.
Sam nakaz nie oznacza jednak, że pieniądze automatycznie trafią na rachunek wierzyciela. Dalsze odzyskanie należności zależy między innymi od sytuacji majątkowej dłużnika i działań właściwych organów egzekucyjnych.
Co zrobić, gdy dłużnik wniesie sprzeciw?
Sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Dłużnik może po prostu zakwestionować roszczenie, korzystając z formularza F lub innego dopuszczalnego sposobu złożenia sprzeciwu.
W takim przypadku nakaz nie uzyskuje wykonalności w zwykłym trybie. Sprawa może być dalej rozpoznawana według odpowiedniej krajowej procedury cywilnej albo, jeśli spełnia wymagania, w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń.
Wierzyciel może również wcześniej zażądać zakończenia postępowania w razie sprzeciwu.
Dlatego przed wyborem ENZ dobrze ocenić, czy kontrahent rzeczywiście nie kwestionuje zobowiązania. Jeżeli od początku zgłasza zastrzeżenia dotyczące jakości towaru, wykonania usługi lub wysokości faktury, uproszczona procedura może nie przynieść oczekiwanej oszczędności czasu.
Kiedy europejski nakaz zapłaty nie będzie dobrym rozwiązaniem?
Procedura sprawdza się przede wszystkim wtedy, gdy wierzyciel zna dane dłużnika, potrafi wykazać podstawę roszczenia i nie spodziewa się rozbudowanego sporu.
Problemy mogą pojawić się, gdy kontrahent zmienił siedzibę, nie można ustalić jego aktualnego adresu albo istnieją poważne wątpliwości co do wypłacalności przedsiębiorstwa. Bez prawidłowego doręczenia nakazu dalsze prowadzenie postępowania staje się utrudnione.
W takich sytuacjach pomocny może być wcześniejszy wywiad gospodarczy, który pozwala ustalić dane przedsiębiorcy i ocenić jego sytuację finansową.
Przed podjęciem decyzji o skierowaniu sprawy do sądu można też rozważyć działania polubowne. Więcej o dostępnych sposobach dochodzenia należności piszemy w artykule jak odzyskać dług z zagranicy.
Europejski nakaz zapłaty a windykacja międzynarodowa
Europejski nakaz zapłaty stanowi jedną z możliwości sądowego dochodzenia należności od zagranicznego kontrahenta. Nie zawsze jednak będzie pierwszym lub najkorzystniejszym wyborem.
W Straetus prowadzimy windykację międzynarodową we współpracy z partnerami działającymi w państwach dłużników. Pomagamy przedsiębiorcom ocenić możliwości odzyskania należności, rozpocząć działania polubowne i ustalić zasadność dalszego postępowania prawnego.
Jeżeli kontrahent z Unii Europejskiej zalega z zapłatą faktury, skontaktuj się z nami i prześlij dokumenty dotyczące zadłużenia. Przeanalizujemy sytuację oraz przedstawimy możliwe działania i ich koszty.
Europejski nakaz zapłaty – najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy europejski nakaz zapłaty można uzyskać przeciwko firmie z Danii?
Nie w ramach postępowania prowadzonego na podstawie rozporządzenia nr 1896/2006 przed duńskim sądem. Dania nie uczestniczy w tej procedurze. Należności od duńskiego kontrahenta można dochodzić innymi dostępnymi drogami prawnymi.
W jakim języku trzeba złożyć formularz A?
Formularz należy złożyć w języku akceptowanym przez sąd rozpoznający sprawę. W polskim sądzie używa się języka polskiego. Jeżeli właściwy jest sąd w innym państwie, trzeba zastosować obowiązujące tam wymagania językowe.
Co się dzieje, gdy dłużnik wniesie sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty?
Terminowy sprzeciw uniemożliwia uzyskanie wykonalności nakazu w zwykłym trybie. Sprawa może trafić do dalszego postępowania cywilnego przed właściwym sądem, chyba że wierzyciel zażądał zakończenia postępowania w takiej sytuacji.
Czy wniesienie pozwu o europejski nakaz zapłaty przerywa bieg przedawnienia?
Jeżeli do roszczenia stosuje się prawo polskie, wniesienie pozwu w celu jego dochodzenia co do zasady przerywa bieg przedawnienia zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego. W sprawach transgranicznych trzeba jednak ustalić prawo właściwe dla danego roszczenia, ponieważ może ono inaczej regulować skutki wszczęcia postępowania.

