Polska firma wygrała sprawę o zapłatę, ale dłużnik prowadzi działalność i posiada majątek za granicą. Czy trzeba ponownie kierować sprawę do zagranicznego sądu? Niekoniecznie. Europejski tytuł egzekucyjny (ETE) pozwala dochodzić bezspornych należności pieniężnych w innych państwach Unii Europejskiej bez odrębnego postępowania o uznanie orzeczenia. Aby z niego skorzystać, wierzyciel musi uzyskać odpowiednie zaświadczenie, a następnie skierować sprawę do organu egzekucyjnego w państwie, w którym znajduje się majątek dłużnika.

Czym jest europejski tytuł egzekucyjny?

Europejski tytuł egzekucyjny to rozwiązanie przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady. Umożliwia wykonywanie orzeczeń dotyczących bezspornych roszczeń pieniężnych w innych państwach członkowskich UE.

Najważniejsza korzyść dla wierzyciela polega na wyeliminowaniu dodatkowej procedury stwierdzania wykonalności zagranicznego orzeczenia, nazywanej exequatur. Polski wyrok, który spełnia wymagania rozporządzenia i uzyskał zaświadczenie ETE, może stanowić podstawę egzekucji w innym państwie członkowskim.

Przepisy obejmują sprawy cywilne i handlowe. Nie dotyczą między innymi spraw podatkowych, administracyjnych, upadłościowych i arbitrażowych.

Europejski tytuł egzekucyjny obowiązuje w państwach Unii Europejskiej z wyjątkiem Danii. Nie stosuje się go również do nowych spraw dotyczących wykonywania orzeczeń w Wielkiej Brytanii, która opuściła UE. Niektóre starsze postępowania mogą jednak podlegać przepisom przejściowym.

Jakie orzeczenia można wykonać na podstawie ETE?

Nie każdy polski wyrok można wykorzystać jako europejski tytuł egzekucyjny. Podstawowym warunkiem jest bezsporny charakter roszczenia.

Zgodnie z rozporządzeniem nr 805/2004 roszczenie uznaje się za bezsporne między innymi wtedy, gdy:

  • dłużnik wyraźnie uznał zobowiązanie;
  • strony zawarły ugodę przed sądem lub zatwierdzoną przez sąd;
  • dłużnik nie zakwestionował roszczenia w toku postępowania, mimo że miał taką możliwość;
  • dłużnik początkowo zakwestionował roszczenie, ale następnie nie stawił się na rozprawie, a prawo państwa wydania orzeczenia pozwala uznać takie zachowanie za dorozumiane przyznanie roszczenia.

Zaświadczenie ETE może dotyczyć orzeczenia sądowego, ugody sądowej oraz określonych dokumentów urzędowych.

W przypadku wyroków sądowych rozporządzenie wymaga również, aby orzeczenie podlegało wykonaniu w państwie jego wydania. Sąd bada ponadto, czy postępowanie spełniało wymagania dotyczące między innymi doręczeń i prawa dłużnika do obrony.

Sam fakt, że wierzyciel wygrał sprawę w Polsce, nie wystarcza więc do uzyskania zaświadczenia ETE.

Jak uzyskać zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego w Polsce?

Wierzyciel, który dysponuje odpowiednim orzeczeniem polskiego sądu, może wystąpić z wnioskiem o wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 795¹ Kodeksu postępowania cywilnego wniosek dotyczący orzeczenia składa się do sądu, który je wydał. Jeśli podstawą jest ugoda sądowa, właściwy będzie sąd, przed którym ją zawarto lub który ją zatwierdził.

Procedura obejmuje trzy podstawowe czynności:

  1. Przygotowanie wniosku – wierzyciel wskazuje orzeczenie, którego dotyczy żądanie, oraz wnosi o wydanie zaświadczenia ETE.
  2. Weryfikację przez sąd – sąd sprawdza, czy tytuł spełnia warunki określone w rozporządzeniu nr 805/2004.
  3. Wydanie zaświadczenia – jeżeli wymagania są spełnione, sąd wydaje dokument na odpowiednim formularzu.

Opłata sądowa od wniosku o wydanie zaświadczenia ETE w Polsce wynosi 50 zł, zgodnie z art. 71 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Rozporządzenie przewiduje sześć standardowych formularzy. Pierwsze trzy służą do wydawania zaświadczeń dotyczących orzeczeń sądowych, ugód sądowych oraz dokumentów urzędowych. Pozostałe dotyczą między innymi utraty lub ograniczenia wykonalności, zastępczego zaświadczenia oraz sprostowania lub uchylenia zaświadczenia.

Aktualne wzory dokumentów udostępnia Europejski portal e-Sprawiedliwość.

Egzekucja wyroku za granicą – jakie dokumenty są potrzebne?

Uzyskanie zaświadczenia ETE otwiera drogę do wykonania polskiego orzeczenia za granicą. Wierzyciel nie kieruje jednak dokumentów do polskiego komornika z żądaniem zajęcia zagranicznego majątku. Musi zwrócić się do właściwego organu w państwie, w którym chce prowadzić egzekucję.

Artykuł 20 rozporządzenia nr 805/2004 wymaga przedstawienia:

  • odpisu orzeczenia sądowego spełniającego wymagania potwierdzające jego autentyczność;
  • odpisu zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego;
  • tłumaczenia lub transkrypcji zaświadczenia, jeżeli wymaga tego państwo wykonania.

Zagraniczny organ prowadzi egzekucję według prawa obowiązującego w swoim państwie. To miejscowe przepisy określają sposób zajęcia rachunku bankowego, wynagrodzenia, nieruchomości czy innych składników majątku.

Przykładowo polski przedsiębiorca, który uzyskał odpowiedni wyrok przeciwko włoskiej firmie, może po otrzymaniu zaświadczenia ETE skierować sprawę do właściwego organu we Włoszech. Dalsze czynności będą podlegały włoskim przepisom egzekucyjnym.

Przy takich sprawach pomocna bywa współpraca z podmiotami prowadzącymi windykację we Włoszech, które znają lokalne procedury i sposób działania tamtejszych organów.

Czy europejski tytuł egzekucyjny gwarantuje odzyskanie pieniędzy?

Zaświadczenie ETE upraszcza dochodzenie należności za granicą, lecz nie zapewnia automatycznej spłaty zadłużenia. Skuteczność egzekucji nadal zależy od tego, czy dłużnik posiada majątek, z którego można zaspokoić wierzyciela.

Problemy pojawiają się zwłaszcza wtedy, gdy przedsiębiorca zakończył działalność, przeniósł aktywa do innego państwa albo posiada zobowiązania wobec wielu wierzycieli.

Zanim firma poniesie koszty zagranicznego postępowania, powinna ustalić, gdzie znajduje się majątek dłużnika i jakie są realne możliwości jego zajęcia. Może się okazać, że kontrahent nie posiada już rachunków ani nieruchomości w państwie swojej siedziby, lecz dysponuje aktywami w innym kraju UE.

Szerzej o przebiegu takich postępowań piszemy w poradniku dotyczącym ściągania długów za granicą.

Europejski tytuł egzekucyjny a windykacja międzynarodowa

Uzyskanie polskiego wyroku nie zawsze kończy proces odzyskiwania należności. Jeżeli majątek dłużnika znajduje się w innym państwie, wierzyciel musi uwzględnić lokalne przepisy, wymagania dokumentacyjne oraz koszty prowadzenia egzekucji.

W Straetus wspieramy przedsiębiorców w windykacji należności za granicą. Współpracujemy z lokalnymi partnerami, którzy znają procedury obowiązujące w poszczególnych państwach i mogą podejmować działania bezpośrednio na miejscu.

Jeżeli Twoja firma dysponuje polskim wyrokiem, ale dłużnik posiada majątek poza Polską, skontaktuj się z nami. Przeanalizujemy dokumenty, ocenimy możliwości dochodzenia należności i przedstawimy możliwy sposób dalszego postępowania.

Europejski tytuł egzekucyjny – najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy europejski tytuł egzekucyjny można uzyskać dla nakazu zapłaty?

Tak. Krajowy nakaz zapłaty może uzyskać zaświadczenie ETE, jeżeli dotyczy bezspornego roszczenia i spełnia wymagania rozporządzenia nr 805/2004. Znaczenie ma między innymi prawidłowe doręczenie dokumentów oraz brak skutecznego zakwestionowania roszczenia przez dłużnika.

Co zrobić, jeśli dłużnik przeniósł majątek do innego kraju UE?

Jeżeli wierzyciel posiada orzeczenie z zaświadczeniem ETE, może ubiegać się o egzekucję w państwie członkowskim, w którym znajduje się majątek dłużnika. Trzeba ustalić właściwy organ egzekucyjny oraz spełnić lokalne wymagania proceduralne.

Czy do egzekucji na podstawie ETE potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe?

Nie zawsze. Państwo wykonania może wymagać tłumaczenia zaświadczenia ETE na akceptowany język. Jeżeli tłumaczenie jest potrzebne, musi je poświadczyć osoba uprawniona do tego w jednym z państw członkowskich UE. W Polsce taką funkcję pełni tłumacz przysięgły. Przed rozpoczęciem postępowania należy sprawdzić wymagania językowe danego państwa.

Czy można uzyskać ETE, gdy dłużnik kwestionował należność?

Co do zasady procedura dotyczy roszczeń bezspornych. Jeżeli dłużnik skutecznie zakwestionował zobowiązanie i podtrzymywał sprzeciw w postępowaniu, uzyskanie zaświadczenia może być niemożliwe. Rozporządzenie przewiduje jednak szczególną sytuację, w której późniejsze niestawiennictwo dłużnika może oznaczać dorozumiane uznanie roszczenia.

Czy europejski tytuł egzekucyjny obowiązuje w Wielkiej Brytanii?

W nowych sprawach nie można korzystać z procedury ETE w relacjach z Wielką Brytanią. Po zakończeniu okresu przejściowego związanego z brexitem, 31 grudnia 2020 r., zastosowanie mają inne zasady wykonywania orzeczeń. Wyjątki mogą dotyczyć starszych postępowań objętych umową o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE.

Wojciech Lasoń
Wojciech LasońZarząd spółki StraetusLinkedIn

Ekspert z ponad 25-letnim doświadczeniem w zarządzaniu wierzytelnościami i windykacji. Absolwent Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Przez lata kierował działami windykacji, a od 2017 roku w ramach własnej marki Biz-On wspiera sprzedaż portfeli wierzytelności. Przeprowadził ponad 200 transakcji o łącznej wartości portfeli przekraczającej 2 mld zł. Od 2026 roku zarządza spółką Straetus, specjalizującą się w odzyskiwaniu należności w Polsce i za granicą.